Bass Reflex là gì? Lợi ích khi có cổng phản xạ âm trầm

Bass Reflex – một trong những kiểu thiết kế rất hay gặp trên các loa subwoofer. Vậy bạn có biết Bass Reflex là gì? Tại sao cần có cổng phản xạ âm trầm này? Chúng có gì tốt hơn so với loa thùng kín? Cùng Lạc Việt Audio tìm hiểu ngay trong bài viết này để được giải đáp nhé!

Bass Reflex là gì?

Bass reflex là một kiểu thiết kế vỏ thùng loa dùng ống thông hơi để cải thiện đáp ứng tần số thấp của loa. Ống thông hơi thường được gắn trên vỏ loa cho phép không khí thoát ra ngoài, chúng cho phép điều chỉnh đến một tần số cụ thể, giúp tăng cường các tần số bass được tạo ra bởi loa.

Bass Reflex là gì? Là kiểu thiết kế vỏ thùng loa có thêm ống thông hơi

Thế nào là loa phản xạ âm trầm?

Loa âm trầm phản xạ là loa có thiết kế cổng thông hơi Bass Reflex. Đúng theo tên của chúng thì cổng thoát hơi này sẽ giúp các dải âm được phản xạ qua lại không chỉ phát ra ở màng loa mà còn phát ra ở cổng bass reflex này.

>>> Tham khảo thêm các tin tức:

• [Chia sẻ] SPL là gì? Ý nghĩa của thông số này trong âm thanh
• THD là gì (Total Harmonic Distortion)? Ý nghĩa trong âm thanh

Loa phản xạ âm trầm có thiết kế cổng thoát hơi trên thùng loa

Cấu tạo của cổng bass reflex

Cổng bass reflex – Cổng phản xạ âm trầm thường gồm có 4 bộ phận chính bao gồm:

• Miệng cổng: Phần mở ra bên ngoài thùng loa, thường có hình tròn, hình bầu dục hoặc chữ nhật, chúng có thể được bố trí ở mặt trước, mặt sau, bên cạnh hoặc dưới đáy.
• Thân ống dẫn khí: Là đoạn kéo dài từ miệng cổng vào bên trong thùng loa, thường làm bằng nhựa, MDF hoặc dùng vách thùng, thành ống cần đủ cứng cáp để hạn chế rung cũng như rò khí.
• Đầu ống phía trong: Phần này tiếp xúc với không khí bên trong thùng loa, thường được bo tròn hoặc làm loe để giảm nhiễu động không khí.
• Vành cố định: Giúp cố định cổng vào vách thùng loa, hạn chế rung lắc và rò khí ở vị trí lắp ghép.

Cấu tạo của cổng bass reflex gồm 4 phần chính

Nguyên lý hoạt động của Bass Reflex là gì?

Bass-reflex hoạt động bằng cách sử dụng một ống thông hơi trong vỏ loa để cải thiện đáp ứng tần số thấp của nó. Ống thông hơi thường là một ống hoặc đường ống được gắn trên vỏ loa và cho phép không khí di chuyển vào và ra khỏi vỏ. Khi màng loa di chuyển để tạo ra âm thanh, nó tạo ra một sóng áp suất đi qua không khí trong vỏ. Trong một vỏ kín, sóng áp suất này tạo ra một áp suất phía sau đối kháng với chuyển động của màng loa, giảm hiệu suất của loa trong việc tạo ra âm thanh tần số thấp.

Với thiết kế cổng phản xạ âm trầm bass reflex, ống thông hơi cho phép một phần không khí trong vỏ thoát ra giúp giảm áp suất phía sau đối với màng loa, cho phép nó di chuyển tự do và hiệu quả hơn và tạo ra nhiều âm bass, ít méo hơn. Ống thông hơi sẽ được thiết kế để rung động ở một tần số cụ thể được gọi là tần số điều chỉnh (tần số cộng hưởng). Kích thước và hình dạng của ống thông hơi, cũng như vị trí của nó trên vỏ loa sẽ được nghiên cứu cẩn thận để tạo ra tần số điều chỉnh mong muốn và giảm thiểu bất kỳ tiếng ồn hoặc rung động không mong muốn nào.

Nguyên lý hoạt động của Bass Reflex

Ưu, nhược điểm của Bass Reflex

So với loa có thiết kế thùng kín thì loa phản xạ âm trầm có nhiều ưu điểm nổi bật như:

Ưu điểm

• Cải thiện dải bass, gia tăng âm lượng của các tần số trên một dải tần nhất định, nhất là dải tần số thấp, cho ra tiếng bass mạnh mẽ, sâu hơn.
• Cổng Bass-Reflex có thể tăng thêm vài decibel và giúp tăng độ nhạy của loa lên mà không làm ảnh hưởng tới âm mid và treble.
• Giảm nhiễu, méo và tạp âm đáng kể cho loa. Cổng phản xạ này cũng hạn chế tình trạng loa đạt tần số cực thấp (tần số quá thấp sẽ khiến tiếng ra bị ù rền).
• Thiết kế loa sẽ nhỏ gọn hơn đáng kể nếu có tích hợp cổng phản xạ âm trầm Bass Reflex.

Ưu điểm của cổng Bass Reflex là giúp bass mạnh mẽ, giảm thiếu tiếng ồn, tạp âm

Nhược điểm

Bên cạnh những lợi ích tuyệt vời mà công nghệ thiết kế Bass-Reflex mang lại thì chúng cũng có một số điểm trừ như:

• Âm thanh có độ trễ nhất định bởi âm thanh phát ra từ driver sẽ trực tiếp với tai người nghe còn âm thanh từ mặt sau của driver loa ra cổng phản xạ và tiếp tục ra ngoài sẽ bị chậm hơn. (Độ trễ này là không quá lớn sẽ khó có thể cảm nhận được nhưng chúng là không tốt với các hệ thống lớn).
• Cổng bass reflex khiến độ nhạy loa tăng kéo theo trở kháng loa cũng tăng theo sẽ khiến loa tốn nhiều năng lượng hơn để hoạt động.
• Sử dụng công nghệ phản xạ âm trầm có thể làm gián đoạn vị trí âm thanh.
• Không chỉ vậy, để thiết kế được cổng Bass Reflex phù hợp, nhà sản xuất tốn khá nhiều công sức nghiên cứu, chọn hình dạng cổng và chất liệu cổng nên giá thành của loa phản xạ âm trầm thường khá cao.

Tổng thể, loa phản xạ âm trầm bass reflex có thể cung cấp hiệu suất tần số thấp tốt hơn so với vỏ thùng kín, nhưng nó yêu cầu thiết kế và điều chỉnh cẩn thận để đạt được kết quả tối ưu.

Nhược điểm là có độ trễ âm và có thể làm gián đoạn vị trí âm thanh

Ứng dụng của Bass Reflex

Công nghệ thiết kế loa phản xạ âm trầm Bass Reflex được ứng dụng rộng rãi trên nhiều dòng loa hiện nay như:

• Loa vi tính, máy tính để bàn.
• Loa sub karaoke gia đình.
• Loa sub hội trường, sân khấu,
• Loa toàn dải nghe nhạc.
• Loa bluetooth.

Bass Reflex được ứng dụng trên nhiều dòng loa subwoofer

So sánh loa có cổng bass reflex và loa thùng kín

Trường hợp với những hệ thống âm thanh cực lớn, chẳng hạn như âm thanh hội trường, sân khấu thì các mẫu loa sub hơi lại chủ yếu được thiết kế theo kiểu thùng kín bởi chúng dễ kiểm soát dải trầm hơn, không có độ trễ và không lo lắng tiếng gió hay tạp âm không mong muốn.

So sánh loa có cổng bass reflex và loa thùng kín

Cách thiết kế Bass Reflex phù hợp với loa

Loa phản xạ âm trầm bass reflex mang lại tiếng bass vượt trội hơn nhưng bắt buộc chúng phải được thiết kế phù hợp.

1. Kích thước của Bass Reflex phải đảm bảo đạt được tần số cộng hưởng

Mục đích của việc tính chuẩn xác kích thước của cổng Bass-Reflex là tạo ra được tần số cộng hưởng mong muốn.

• Làm cổng dài hơn sẽ giảm tần số cộng hưởng.
• Làm cổng ngắn hơn sẽ tăng tần số cộng hưởng

Kích thước của Bass Reflex phải đảm bảo đạt được tần số cộng hưởng

2. Kích thước của lỗ thông hơi

Tính kích thước của lỗ thông hơi Bass Reflex cần dựa vào các yếu tố như chiều dài cổng, bán kính cổng thoát hơi và thể tích của thùng loa. Tương quan giữa đường kính và chiều dài của cổng phản xạ âm trầm như sau:

Kích thước của cổng Bass Reflex phải có sự hợp lý giữa đường kính và chiều dài cổng

3. Chất liệu loa và tiêu âm trên loa

Một số yếu tố khác có ảnh hưởng tới thiết kế cổng âm trầm phản xạ như:

• Loa thùng nhựa và loa thùng gỗ sẽ có phản hồi âm bên trong thùng khác nhau nên thiết kế cổng bass-reflex cũng sẽ khác.
• Các vật liệu tiêu âm nếu được đặt trong thùng loa sẽ giảm cộng hưởng và sóng đứng nên khi thiết kế loa phản xạ âm trầm chúng ta sẽ không sử dụng vật liệu tiêu âm thay vào đó chỉ cần thêm vào mặt trong của thùng loa một chút vật liệu này là được.

Lưu ý khi sử dụng loa có cổng bass reflex

Lưu ý khi sử dụng loa có cổng bass reflex

Khi sử dụng loa có cổng bass reflex, người dùng cần chú ý đến vị trí lắp đặt, khoảng cách với tường và mức công suất để loa tái tạo âm trầm hiệu quả, hạn chế tiếng ù hoặc méo tiếng.

• Không che kín cổng bass reflex: Tránh để rèm cửa, đồ vật hoặc vật liệu cách âm chắn miệng cổng thoát hơi, vì có thể làm thay đổi đặc tính âm trầm của loa.
• Giữ khoảng cách phù hợp với tường: Đối với loa có cổng thoát hơi phía sau, nên thử đặt cách tường khoảng 20–50 cm rồi điều chỉnh theo thực tế và hướng dẫn của nhà sản xuất để hạn chế tiếng bass bị ù.
• Tránh đặt loa quá sát góc phòng: Vị trí gần góc tường có thể làm tăng âm trầm quá mức ở một số tần số, khiến tiếng bass trở nên nặng và thiếu rõ ràng.
• Không tăng âm bass quá mức: Việc đẩy EQ ở dải trầm quá cao có thể khiến củ loa hoạt động quá hành trình, gây méo tiếng hoặc hư hỏng khi sử dụng lâu dài.
• Hạn chế tín hiệu siêu trầm dưới tần số cộng hưởng: Loa bass reflex thường giảm khả năng kiểm soát chuyển động màng loa ở vùng tần số thấp hơn tần số cộng hưởng của thùng. Vì vậy, nên sử dụng bộ lọc thông cao (HPF) phù hợp khi cần thiết, đặc biệt với loa công suất lớn.
• Vệ sinh cổng thoát hơi định kỳ: Kiểm tra bụi bẩn, dị vật hoặc vật cản bên trong cổng để luồng không khí lưu thông thuận lợi, tránh phát sinh tiếng rít bất thường.
• Chú ý tiếng gió khi mở âm lượng lớn: Nếu xuất hiện tiếng phì phò hoặc tiếng rít từ cổng bass reflex, nên giảm âm lượng hoặc giảm mức tăng bass, vì đây có thể là dấu hiệu luồng khí qua cổng quá mạnh.
• Không tự ý thay đổi kích thước cổng thoát hơi: Chiều dài và tiết diện cổng bass reflex được tính toán dựa trên thể tích thùng và đặc tính củ loa. Việc thay đổi tùy tiện có thể làm sai lệch tần số cộng hưởng và chất lượng âm thanh.

Trên đây là bài viết giải đáp Bass Reflex là gì cũng như lợi ích khi sử dụng loa âm trầm phản xạ. Mong rằng với những thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn có thêm các kiến thức bổ ích. Theo dõi chúng tôi để biết thêm thật nhiều thông tin khác nữa nhé! Hẹn gặp các bạn trong những bài viết sau.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!