[Hướng dẫn] Cách đấu hạ-tăng ohm loa và lưu ý để công suất an toàn

Trong một số tình huống chúng ta phải tìm cách để hạ hoặc tăng ohm của loa để chúng có thể kết nối và hoạt động tốt với bộ khuếch đại hệ thống. Vậy cách thực hiện cụ thể như thế nào? Cùng tham khảo ngay trong bài viết dưới đây để được giải đáp.

Vấn đề có thể gặp phải khi đấu nối loa

Khi đấu loa với bộ khuếch đại như cục đẩy hay amply thì có thể rơi vào tình trạng loa và bộ khuếch đại đáp ứng được về công suất nhưng lại không phù hợp về trở kháng. Chẳng hạn loa có trở kháng 16 Ohm trong khi bộ khuếch đại chỉ cung cấp nguồn ra trở kháng 8 Ohm, hoặc loa 4 ohm nhưng trở kháng của đẩy lại là 8ohm, cách xử lý tốt nhất lúc này đó chính là kết nối làm sao để thay đổi trở kháng của loa cho phù hợp với bộ khuếch đại:

• Để giảm trở kháng loa chúng ta cần kết nối loa theo phương pháp song song.
• Để tăng trở kháng loa chúng ta kết nối theo phương pháp nối tiếp.

Cách đấu song song để giảm trở kháng loa

Theo nguyên tắc đấu song song thì: 1/R(Tổng)= 1/R1+ 1/R2 + 1/R3….+ 1/Rn nên tổng trở sẽ giảm. Chẳng hạn:

• Đấu 2 loa 8 ohm song song thì: 1/R(Tổng)= 1/8 + 1/8 = 2/8 =1/4, tổng trở sẽ là 4 ohm.
• Đấu 3 loa 8ohm song song thì: 1/R(Tổng)= 1/8 + 1/8 + 1/8 = 3/8, tổng trở sẽ khoảng 2,67 ohm.

Về cách đấu cụ thể chúng ta sẽ đấu như hình minh họa, cực dương của các loa sẽ được đấu với nhau và đấu về cực dương của bộ khuếch đại, cực âm được đấu với nhau và đấu về cực âm của bộ khuếch đại.

Cách đấu nối tiếp để tăng trở kháng loa

Theo công thức tính tổng trở khi đấu nối tiếp thì: R(Tổng)= R1+ R2 + R3….+ Rn, như vậy khi có càng nhiều loa đấu nối tiếp thì tổng trở của hệ thống sẽ càng lớn. Ví dụ:

• Ví dụ khi có 2 loa 8Ohm đấu nối tiếp thì R(Tổng)= 8 + 8 = 16Ohm.
• KHi có 3 loa 8ohm đấu nối tiếp thì R(Tổng)= 8 + 8 + 8 = 24Ohm.

Cách đấu chi tiết quan sát trên hình để dễ hiểu nhất.

Một số lưu ý quan trọng khi đấu hạ ohm

Khi đấu hạ ohm (giảm trở kháng) cần đặc biệt chú ý tính toán sao cho trở kháng của hệ thống loa không thấp hơn bộ khuếch đại bởi chúng có thể gây một số tác hại cho bộ khuếch đại như:

1. Tăng dòng điện qua bộ khuếch đại

Dòng điện và công suất theo định luật Ohm, dòng điện (I) qua một mạch được tính bằng cách chia điện áp (V) cho trở kháng (R): I= V/R vì vậy khi giảm trở kháng, dòng điện qua mạch sẽ tăng.

Ví dụ, nếu điện áp không đổi mà bạn giảm trở kháng từ 8 ohm xuống 4 ohm, dòng điện sẽ tăng gấp đôi. I thay vì 220/8=27.5A sẽ là 220/4=55A.

2. Quá tải nhiệt

Khi dòng điện tăng lên, bộ khuếch đại sẽ tỏa ra nhiều nhiệt hơn do điện trở nội tại của các thành phần điện tử. Nhiệt lượng tăng cao này có thể gây hỏng hóc cho các linh kiện bên trong bộ khuếch đại, đặc biệt là các transistor công suất (sò công suất). Nếu bộ khuếch đại không được thiết kế để xử lý nhiệt lượng tăng cao, hệ thống làm mát sẽ không đủ để giữ cho nhiệt độ bên trong ở mức an toàn, dẫn đến hư hỏng hoặc giảm tuổi thọ của thiết bị

3. Suy giảm hiệu suất

Bộ khuếch đại được thiết kế để hoạt động ở một mức trở kháng nhất định để tối ưu hóa hiệu suất. Khi hoạt động ở mức trở kháng quá thấp, hiệu suất chuyển đổi điện năng thành âm thanh sẽ giảm, dẫn đến hiệu suất kém và có thể gây méo tiếng.

4. Hư hại linh kiện điện tử

Dòng điện cao hơn có thể gây quá dòng và quá áp trên các linh kiện điện tử bên trong bộ khuếch đại. Điều này có thể gây ra hiện tượng hư hỏng tức thì hoặc làm giảm tuổi thọ của các linh kiện. Một số bộ khuếch đại có cơ chế bảo vệ quá tải, nhưng không phải tất cả đều có. Nếu bộ khuếch đại không có cơ chế này, hư hỏng do quá tải là rất dễ xảy ra.

Vì thế, trước khi thực hiện đấu tăng/hạ ohm cần đặc biệt chú ý kiểm tra thông số kỹ thuật của hệ thống loa cũng như bộ khuếch đại để chúng luôn đảm bảo an toàn và xử lý kịp thời những vấn đề có thể gặp phải. Theo dõi nhiệt độ và âm thanh, nếu nhận thấy nhiệt độ tăng cao bất thường hoặc có hiện tượng méo tiếng, nên kiểm tra lại hệ thống để tránh hư hỏng.

Chức năng của bộ khuếch đại âm thanh sân khấu cần biết

Khi thực hiện cách đấu tăng/hạ ohm cho hệ thống loa đặc biệt khi dùng cho các hệ thống lớn như âm thanh hội trường, sân khấu thì bạn cũng cần quan tâm tới một số chức năng của bộ khuếch đại (cụ thể là cục đẩy) sau:

Chế độ Stereo

Ở chế độ này thì mỗi kênh sẽ nhận 1 nguồn tín hiệu đầu vào độc lập.

• Ưu điểm: Cho kỹ thuật xử lý riêng từng kênh, có thể xử lý về độ lớn, EQ, Delay…
• Nhược điểm: Cần thiết bị cung cấp tín hiệu có nhiều đầu ra, tốn dây tín hiệu…

Chế độ Parallel

Là chế độ kết nối mà cách kênh đầu vào kết nối song song với nhau tức tín hiệu từ một nguồn âm thanh được phân phối đồng thời đến tất cả các kênh Input của bộ khuếch đại(Có ghi chú liên kết trên thiết bị).

Dùng chế độ này có ưu điểm là đồng nhất tín hiệu âm thanh cho hệ thống khi có nhiều loa, chẳng hạn 1 bên L hoặc R có nhiều loa cần nhiều kênh công suất nhưng chỉ cần dùng cùng 1 nguồn tín hiệu âm thanh. Tiết kiệm chi phí cho dây tín hiệu và thiết bị giúp tủ rack gọn hơn.

Để hiểu chi tiết về 3 chế độ này của bộ khuếch đại cũng như cách dùng hãy tham khảo tại đây!

Chế độ Bridge

Ở chế độ này thì hai kênh của bộ khuếch đại sẽ được kết nối với nhau và hoạt động như một kênh duy nhất cho công suất đầu ra cao hơn. Chúng ta sẽ sử dụng khi cần công suất cao đánh cho 1 loa (thường là sub) mà kênh đơn không thể đáp ứng được. Ví dụ như bộ khuếch đại 2 kênh mỗi kênh 1000w, trong khu 1 loa có công suất 1800w, khi đó ta sử dụng chế độ Bridge để tăng công suất khuếch đại lên đủ đáp ứng công suất của loa.

Công suất của bộ khuếch đại khi đánh Bridge Mode: P (bridge) = ~ 2xP (kênh).

Cách hoạt động của chế độ Bridge: Tạo ra một kênh mạnh duy nhất trong chế độ “Bridge”, hai kênh (thường là kênh trái và phải) của bộ khuếch đại được kết hợp để hoạt động như một kênh đơn có công suất gần gấp đôi so với mỗi kênh riêng lẻ, thay vì mỗi kênh cung cấp một công suất cho 1 loa, cả hai kênh cùng làm việc để đẩy tín hiệu âm thanh ra 1 loa duy nhất.

Một trong hai kênh sẽ đảo ngược pha (phase) của tín hiệu đầu vào. Khi tín hiệu được khuếch đại, sự chênh lệch pha này làm tăng hiệu điện thế giữa hai đầu ra của kênh. Kết quả là hiệu điện thế trên loa là sự chênh lệch của hai tín hiệu đã khuếch đại, dẫn đến tăng công suất đầu ra.

Về cách kết nối: Thường đấu giữa hai đầu ra của kênh trái và kênh phải, thay vì kết nối một loa cho mỗi kênh Cực dương (dây đỏ) của loa sẽ được kết nối với đầu ra DƯƠNG của kênh thứ nhất (kênh trái), và cực âm (dây đen) của loa sẽ được kết nối với đầu ra DƯƠNG của kênh thứ hai (kênh phải). Tuy nhiên hãy đọc kỹ hướng dẫn cách đấu bridge của từng dòng, hãng bởi chúng có sự khác biệt.

Thay đổi độ nhạy tín hiệu đầu vào với nút gạt phía sau

Thay đổi độ nhạy tín hiệu đầu vào

Trên bộ khuếch đại âm thanh, phía sau gần với vị trí cắm tín hiệu Input ta thuờng đấy có các nấc gạt tùy vào hãng mà có trị số như 0.7v, 1.25v, 1.5v, 1,7v…. Thực tế có chức năng để thay đổi độ lớn của tín hiệu đầu vào, có chức năng gần như Gain của bàn mixer.

Do vậy ta cần kiểm tra thực tế, nếu tín hiệu nhỏ ta để ở vị trí 0,7v để có tín hiệu đầu vào lớn nhất, 1,5v hoặc 1,7v nếu thấy tín hiệu quá lớn hoặc có hiện tượng vỡ tiếng( độ cân bằng này dựa trên sự cân bằng tín hiệu cấp ra giữa các thiết bị – Không để chiết áp của Amp ở mức 9h nhưng lại đẩy âm lượng từ mixer ra ở mức 90% nên cân bằng tín hiệu giữa các thiết bị để có chất lượng tốt nhất). Do nhiều yếu tố gây Noise ( sôi nhiễu) như điện không có dây tiếp địa, dây dẫn và rắc cắm chưa bảo đảm…. Khuyến cáo nên để chiết áp của Amp ở mức 12h – 3h( nếu đã cân đối mà chưa đạt độ lớn mong muốn thì có thể tăng thêm) để hạn chế tối đa hiện tượng Noise.

Mong rằng với những thông tin mà Lạc Việt Audio cung cấp sẽ giúp quý khách Cách đấu hạ – tăng ohm loa và lưu ý để công suất an toàn nhất.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!