Effect trong âm thanh là gì? Ứng dụng chính của sound effect

  • Ngày đăng: 24 - 07 - 2023
  • Lượt xem: 3833

Trong quá trình sử dụng các thiết bị, hệ thống âm thanh chắc hẳn bạn đã từng nghe tới thuật ngữ sound effect. Vậy effect trong âm thanh là gì? Vai trò, đặc điểm cụ thể ra sao? Cách sử dụng như thế nào cho hiệu quả? Cùng Lạc Việt Audio tìm hiểu ngay trong bài viết này để được giải đáp nhé!

Effect trong âm thanh là gì?

Effect là tổng hợp các hiệu ứng giúp âm thanh đầu ra mà chúng ta nghe được hay, mượt mà và chuyên nghiệp hơn. Nói cách khác effect giống như một công cụ làm tăng chất lượng âm thanh của hệ thống.

Một số hiệu ứng âm thanh (sound effect) mà chúng ta thường gặp nhất có thể kể tới như hiệu ứng vang, vọng, delay, đồng ca chorus,….

Effect trong âm thanh là gì? Là các hiệu ứng giúp tiếng ra hay hơn

Effect trong âm thanh là gì? Là các hiệu ứng giúp tiếng ra hay hơn

Vai trò của sound effect là gì?

Vai trò quan trọng nhất của effect trong âm thanh chắc chắn là làm tăng chất lượng tiếng mà chúng ta nghe được. Âm ra sẽ có độ mượt mà hơn, nhất là khi hát karaoke, biểu diễn thì tiếng nhạc với tiếng micro mới có thể hòa quyện với nhau chứ không bị rời rạc như khi không có hiệu ứng.

Không chỉ vậy các sound effect còn có khả năng tạo ra các không gian âm thanh giả lập như hall (nhà hát), room (phòng),… giúp giọng của người hát có độ vang vọng, chiều sâu y như khi được trình diễn ở một không gian lớn vậy. Nhờ đó là khi hát không bị mệt mà vẫn đảm bảo được chất lượng giọng được cải thiện rõ ràng.

Vai trò của sound effect là gì?

Vai trò của sound effect là gì?

Lịch sử phát triển của sound effect

Thuật ngữ “sound effect” hay hiệu ứng âm thanh xuất hiện ngay từ khi có đài phát thanh. Năm 1931 đài BBC của Mỹ đã đưa ra một bài báo lớn với chủ đề về việc sử dụng hiệu ứng âm thanh. Theo đó thì có 6 thể loại chính xác của sound effect gồm:

  • Realistic, confirmatory effect
  • Realistic, evocative effect
  • Symbolic, evocative effect
  • Conventionalised effect
  • Impressionistic effect
  • Music as an effect

Những năm sau đó, effect âm thanh được sử dụng rộng rãi hơn trong nhiều lĩnh vực khác nhau, cho tới nay thì chúng vẫn được sử dụng rất nhiều, tiêu biểu nhất là các ngành liên quan tới giải trí.

Sound effect được sử dụng lần đầu trong các đài truyền hình

Sound effect được sử dụng lần đầu trong các đài truyền hình

Các tính năng nổi bật của effect trong âm thanh là gì?

Trong sound effect thì có một số tính năng nổi bật mà chúng ta thường hay dùng và áp dụng trong nhiều trường hợp nhất đó là:

Reverb

Reverb – hiệu ứng âm thanh giúp mô phỏng lại âm thanh phản xạ trong môi trường âm thanh. Khi âm thanh được phát ra trong một không gian thực tế, nó sẽ tương tác với các bề mặt xung quanh như tường, trần nhà, sàn nhà và tạo ra các phản xạ âm thanh, làm cho âm thanh được lan tỏa và tiếp tục tồn tại trong không gian sau khi nguồn âm thanh gốc dừng phát.

Xem chi tiết reverb là gì để hiểu rõ hơn về hiệu ứng âm thanh này.

Reverb - một trong những hiệu ứng quan trọng của sound effect

Delay/Echo

Hiệu ứng tạo ra các âm thanh có độ trễ nhất định so với tín hiệu âm thanh gốc và trộn chúng lại mang lại cảm giác âm thanh lặp lại có độ sâu và ngân dài hơn. Delay thường có sự giảm dần về cường độ theo thời gian cho tới khi mất hẳn. Bạn có thể tham khảo chi tiết tại bài Delay là gì trong âm thanh? Echo là gì?

Delay/Echo đặc trưng bởi độ trễ âm

Delay/Echo đặc trưng bởi độ trễ âm

Snapback delay

Snapback delay là một hiệu ứng âm thanh đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc và kỹ thuật âm thanh. Chúng được coi là biến thể đặc biệt của sound effect delay, echo sẽ quay lại đột ngột sau khi tín hiệu gốc dừng phát tạo nên một cảm giác rất mạnh mẽ.

Snapback delay biến thể đặc biệt của delay

Snapback delay biến thể đặc biệt của delay

Modulation Effects and LFO

  • Modulation Effects (Hiệu ứng điều chế) là những hiệu ứng âm thanh sử dụng để thay đổi thông tin âm thanh gốc một cách liên tục và không đồng đều. Các hiệu ứng điều chế thường sử dụng một tín hiệu điều khiển, gọi là “modulator,” để ảnh hưởng đến tín hiệu âm thanh gốc, gọi là “carrier.” Hiệu ứng điều chế tạo ra những biến đổi thú vị, phức tạp và đa dạng trong âm thanh, mang lại cho tín hiệu âm thanh sự phong phú và độc đáo.
  • LFO (Low-Frequency Oscillator) một loại Oscillator (bộ dao động) có tần số thấp, nằm trong khoảng từ vài miliherz đến một vài chục hertz. LFO được sử dụng trong âm nhạc và kỹ thuật âm thanh để tạo ra tín hiệu điều khiển định hướng thay đổi các thông số âm thanh khác nhau một cách tuần hoàn.
Modulation Effects and LFO

Modulation Effects and LFO

Một số thuật ngữ liên quan tới sound effect

Để hiểu được khái niệm effect trong âm thanh là gì thì chúng ta cần nắm bắt được các thuật ngữ liên quan đến chúng, cụ thể như sau:

Thuật ngữ Ý nghĩa
Dry signal Tín hiệu khô dùng để chỉ tín hiệu âm thanh gốc, chưa được xử lý bởi bất kỳ hiệu ứng nào, được ghi lại trực tiếp, là tín hiệu ban đầu.
Wet signal Tín hiệu ướt dùng để chỉ tín hiệu âm thanh sau khi đã được xử lý bởi các hiệu ứng (sound effect). Tín hiệu ướt thường có thêm chiều sâu, không gian và đặc biệt hơn so với tín hiệu khô ban đầu.
Mix Là tỷ lệ giữa Dry signal/Wet signal.
Delay Hiệu ứng âm thanh tạo ra một khoảng trễ giữa tín hiệu gốc và tín hiệu effect.
Reverb Hiệu ứng mô phỏng âm thanh bị phản xạ bởi bề mặt không gian phòng.
Chorus Hiệu ứng đồng ca như có nhiều người đang hát cùng một lúc.
Phaser Tạo ra cảm giác như nghe âm thanh được phát ra từ nhiều nguồn.
Flanger Hiệu ứng tạo cảm giác như âm thanh được điều khiển bởi 1 guitarist.
Tremolo Tạo cảm giác âm thanh có sự rung lắc, nó chỉ xuất hiện trong chốc lát.
Wah-wah Hiệu ứng âm thanh giảm dần được điều khiển bởi một cây đàn guitar.
Distortion Làm méo âm thanh theo ý đồ của người dùng.
Pitch shift Thay đổi tần số cơ bản của âm thanh.
Stereo imaging Thay đổi vị trí âm thanh trong không gian.
Một số thuật ngữ liên quan tới sound effect

Một số thuật ngữ liên quan tới sound effect

Ứng dụng chung của effect trong âm thanh là gì?

Sound Effect có tính ứng dụng cao trong các ngành nghề có liên quan tới âm thanh chẳng hạn như:

1. Sound effect trong phim ảnh

Trong sản xuất phim ảnh thì hiệu ứng âm thanh cần đảm bảo các nguyên tắc như: Hiệu ứng âm thanh cứng, hiệu ứng âm thanh mềm, hiệu ứng Foley, hiệu ứng âm thanh thiết kế. Những ứng dụng ban đầu đáng chú ý của effect âm thanh trong phim ảnh như:

  • 1897: Một nhà làm phim người Canada công chiếu một bộ phim câm trong đó một người thợ rèn được đặt ngoài tầm nhìn của khán giả và tạo ra âm thanh trùng khớp với hình ảnh của người thợ rèn trong phim.
  • Kelly Gang (1906): Buổi ra mắt bộ phim này ở Úc được kèm theo một bản giao hưởng để thêm hiệu ứng âm thanh cho bộ phim khi khán giả xem nó.
  • 1914: Anh bắt đầu sản xuất các thiết bị hiệu ứng âm thanh mà mọi người có thể mua để phát các hiệu ứng âm thanh khác nhau cho phim tại nhà.
  • Blackmail (1929): Sử dụng giọng phụ nữ tách biệt với nữ diễn viên chính trên màn ảnh cho những cảnh la hét.
  • M (1931): Sử dụng một số âm thanh đường phố như tiếng còi xe và tiếng quả bóng để tăng sự căng thẳng cho phim.
  • Spellbound (1945) Sử dụng Theremin để tạo một trong những phiên bản đầu tiên của hiệu ứng âm thanh được sản xuất bằng điện tử.

(Nguồn Wikipedia EN).

Sound effect trong phim ảnh

Sound effect trong phim ảnh

2. Effect âm thanh trong trò chơi điện tử

Sound effects (hiệu ứng âm thanh) đóng vai trò rất quan trọng trong trò chơi điện tử giúp gia tăng trải nghiệm sử dụng cho người chơi chẳng hạn như:

  • Tạo ra không gian và cảm giác thực tế hơn.
  • Tạo cảm xúc và cảm giác như ngoài đời thực.
  • Thông tin và hướng dẫn người chơi.
  • Thông qua effect âm thanh để định vị vị trí.

Ngoài ra thì còn rất nhiều ứng dụng quan trọng khác nữa của hiệu ứng âm thanh trong các trò chơi.

Effect âm thanh trong trò chơi điện tử

Effect âm thanh trong trò chơi điện tử

3. Ứng dụng của effect âm thanh trong giải trí, hát karaoke

Sound Effect có vai trò quan trọng trong giải trí, hát hò, biểu diễn sân khấu vì đơn giản muốn có được chất lượng âm hay hơn, tiếng hát hòa quyện và tự nhiên hơn thì rất cần thiết sử dụng hiệu ứng vào tiếng hát gốc. Ngay cả những ca sĩ chuyên nghiệp cũng cần dùng tới effect âm thanh để tạo nên các buổi trình diễn hay và hoàn hảo nhất.

Ứng dụng của effect âm thanh trong giải trí, hát karaoke

Ứng dụng của effect âm thanh trong giải trí, hát karaoke

Ứng dụng của sound effect trên các thiết bị âm thanh

Nhận thấy được chức năng và ứng dụng tuyệt vời của các effect âm thanh, các nhà sản xuất âm thanh đã chế tạo và tích hợp sound effect vào trong nhiều thiết bị âm thanh của mình nhằm thu hút người dùng cũng như nâng cao chất lượng âm thanh khi sử dụng.

Vang cơ/Vang số

Vang cơ, vang số đều là thiết bị xử lý âm thanh cho tiếng ra được hay và sống động hơn. Các hiệu ứng âm thanh được dùng trên hai thiết bị này chủ yếu là delay, echo, reverb hoặc các hiệu ứng tạo không gian như: Room, ST reverb room, stereo delay, hall,…

Effect âm thanh có trên vang cơ, vang số

Effect âm thanh có trên vang cơ, vang số

Effect trên amply

Amply là bộ khuếch đại tích hợp tính năng xử lý âm thanh được nhiều gia đình lựa chọn sử dụng. Tuy nhiên chúng chỉ hỗ trợ một số hiệu ứng âm thanh cơ bản chẳng hạn như echo, delay để phục vụ cho nhu cầu hát karaoke, giải trí tại gia.

Hiệu ứng âm thanh có trên amply karaoke gia đình

Hiệu ứng âm thanh có trên amply karaoke gia đình

Sound effect trên mixer

Effect âm thanh trên mixer khá đa dạng tùy thuộc vào từng dòng mixer, trong đó thì mixer số sẽ hỗ trợ nhiều hiệu ứng hơn so với mixer analog. Cũng dễ hiểu bởi bàn mixer thường dùng cho các hệ thống âm thanh chuyên nghiệp như âm thanh hội trường, sân khấu, sự kiện đòi hỏi chất lượng âm thanh phải thực sự tốt.

Sound effect còn có trên các bàn mixer chuyên nghiệp

Sound effect còn có trên các bàn mixer chuyên nghiệp

Cách chỉnh effect trong âm thanh sao cho hiệu quả

Sound effect nếu biết cách sử dụng và căn chỉnh hợp lý sẽ giúp nâng tầm chất lượng hệ thống hơn rất nhiều nhưng ngược lại nếu lạm dụng quá mức có thể gây ra phản ứng ngược tạo cảm giác khó chịu khi nghe.

  • Volume effect tổng: Ban đầu để ở mức 50% (khi nào chỉnh xong các hiệu ứng khác mới tăng lên hoặc giảm đi để nghe cho hài hòa với không gian).
  • Echo effect: Chỉnh hướng từ 10 – 12h, không nên để quá hướng 12h vì nghe âm thanh sẽ không thật, những ca sĩ chuyên nghiệp thì có thể không cần dùng sound effect này.
  • Reverb effect: Chỉ cần không để quá hướng 1h là được, chỉnh sao cho hợp với giọng của người hát.
Cách chỉnh effect trong âm thanh sao cho hiệu quả

Cách chỉnh effect trong âm thanh sao cho hiệu quả

Một số effect âm thanh được dùng nhiều nhất!

  • Reverb (Hiệu ứng lặp lại).
  • Delay (Hiệu ứng trễ).
  • Chorus (Hiệu ứng đồng ca).
  • Flanger (Hiệu ứng gió xoáy).
  • Phaser (Hiệu ứng xoáy ảo).
  • Equalization (EQ) (Hiệu ứng cân bằng).
  • Compression (Hiệu ứng nén).
  • Distortion/Overdrive (Hiệu ứng biến dạng).
  • Pitch Shifting (Hiệu ứng điều chỉnh tông).
  • Gating (Hiệu ứng cửa ngõ).

Trên đây là bài viết effect trong âm thanh là gì? Vai trò, đặc trưng của sound effect là gì? Cũng như ứng dụng của eff trên các thiết bị. Mong rằng với những thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn hiểu hơn về effect. Theo dõi Lạc Việt Audio để biết thêm thật nhiều thông tin bổ ích khác nữa nhé! Hẹn gặp các bạn trong những bài viết sau.

Duy Shinota - Giám đốc Lạc Việt Audio

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!


Tin tức mới

Đánh giá Effect trong âm thanh là gì? Ứng dụng chính của sound effect