[Bật mí] Loa tweeter là gì? Đặc điểm chính, cấu tạo, chức năng

Trong phần thông số kỹ thuật của loa rất nhiều sản phẩm có ghi thông số về loa tweeter, vậy loa tweeter là gì? Tại sao lại gọi như vậy? Ý nghĩa của chúng ra sao? Cùng chúng tôi tìm hiểu ngay trong bài viết này để được giải đáp.

Khái niệm loa tweeter là gì?

Tweeter liệu có giống loa treble hay không? Hãy cùng giải đáp khái niệm loa tweeter là gì?

Loa tweeter là loa gì?

Loa tweeter là loa có thiết kế đặc biệt có khả năng tái hiện các dải âm cao từ 2000Hz trở lên, có thể đạt tới tần số 100kHz. Cái tên tweet bắt nguồn từ âm thanh the thé có tần số cao do một số loài chim phát ra. Cái tên tweeter cũng là một cách gọi khác của loa treble.

Loa tweeter là gì? Là loa tái tạo các dải âm có tần số cao

Cấu tạo của loa tweeter

Về cấu tạo của củ loa tweeter khá tương đồng với củ loa thông thường mà chúng ta thường thấy, nhưng chúng thường có kích thước nhỏ hơn. Màng loa nhỏ để có thể đáp ứng được những dao động mạnh với tần số cực cao. Bên cạnh đó thì chúng được trang bị đầy đủ các bộ phận như cuộn âm, mạng nhện, nam châm,….

Cấu tạo của loa tweeter khá giống với loa bass thông thường nhưng kích thước nhỏ hơn

Nguyên lý hoạt động của loa tweeter là gì?

Loa tweeter cũng hoạt động theo nguyên tắc kỹ thuật điện cơ, khi có dòng điện chạy qua, cuộn dây sẽ dao động kéo theo màng loa dao động cùng tạo ra âm thanh mà chúng ta nghe được. Nhưng loa tweeter lại có tính định hướng âm thanh khi phát, chúng không lan tỏa như tiếng bass hay mid, âm thanh rõ nhất ở vị trí đối diện với loa.

Nguyên lý hoạt động của loa tweeter

Chức năng của loa tweeter

Chức năng chính của loa tweeter chính là đảm nhận việc tái tạo lại các dải âm cao mà loa bass hay mid không thể làm được. Phải có tiếng treble thì một bản nhạc hay khi xem phim, giải trí âm thanh mới thực sự trọn vẹn. Tiếng treble tạo cho người nghe cảm giác bay bổng, trong trẻo và du dương hơn. Nếu một bản nhạc chỉ có tiếng bass, mid thì nghe sẽ có phần nặng nề và không được nổi bật.

Loa tweeter tái hiện dải âm cao cho âm thanh bay bổng, hay hơn

Loa tweeter thường được làm từ chất liệu gì?

Có 2 chất liệu nổi bật được sử dụng để làm loa tweeter đó là dome và Ferrofluid.

• Tweeter dome: Ưu điểm của loại này là nhẹ, độ cứng tương đối và khả năng giảm chấn tốt. Một số kim loại cũng được sử dụng làm màng loa tweeter như nhôm, đồng, titan thậm chí là kim cương tổng hợp. Loại màng polyetylen terephthalate hoặc lụa mềm thì cho ra tiếng tweeter mềm hơn nhưng lại hạn chế không thể chơi được với các tần số rất cao.
• Ferrofluid: Chất liệu khá mới cho phép nhà sản xuất bổ sung thêm khả năng giảm chấn tốt, giảm méo tiếng hiệu quả. Khi loa tweeter dao động với tần số cao thì chất lỏng này sẽ đặc lại, lúc thông thường thì chúng được giữ cố định bởi từ trường mạnh.

Loa tweeter làm từ nhiều chất liệu khác nhau như lụa, giấy, kim loại, kim cương, gốm,…

Phân loại loa tweeter hiện nay

Dưới đây là một số loại loa tweeter phổ biến thường gặp:

1. Loa tweeter hình nón

Thiết kế của dòng này khá giống với củ loa bass thông thường. Ưu điểm của loại này phải kể tới như:

• Thiết kế nhỏ gọn, dễ vận chuyển, lắp đặt.
• Loa có tính giảm xóc tốt nên không bị méo tiếng hay lẫn tạp âm.
• Cuộn dây âm thanh nhỏ, nhẹ nên loa tweeter có khả năng dao động nhanh hơn.

Loại này được sử dụng khá nhiều trong các dòng loa hi-fi cũ, tuy nhiên sau này đã ít được sử dụng và cho đến nay đã hiếm dần do chúng không tái hiện được dải âm vượt quá 15kHz, hay gặp nhất hiện nay là trong các hệ thống âm thanh ô tô.

Loa tweeter hình nón

2. Loa tweeter vòm

Loa tweeter có dạng vòm làm từ vải dệt, kim loại mỏng hoặc một vật liệu nào đó, chúng thường có kích thước từ 0.75 inch cho tới 1.5 inch. Loa tweet dạng này được sử dụng khá phổ biến trên nhiều dòng loa hiện nay từ loa nghe nhạc cho tới loa karaoke, loa dùng cho hệ thống hifi.

Loa tweeter vòm

3. Loa tweeter Piezo

Một loa tweeter áp điện (hoặc áp điện) chứa một tinh thể áp điện được ghép nối với một màng ngăn cơ học. Khi có tín hiệu được đưa vào thì tinh thể sẽ uốn cong tỉ lệ trên các bề mặt của chúng và tạo ra năng lượng cơ học. Loại này thì ít khi được ứng dụng trong âm thanh chất lượng cao vì độ trung thực âm thanh khá tệ. Chúng chủ yếu được dùng trong còi, báo thức, loa máy tính, đồ chơi hoặc loa giá rẻ.

Loa tweeter Piezo

4. Loa tweeter dải băng

Thiết kế của loại loa tweeter này khá đặc biệt, chúng có màng loa siêu mỏng làm từ nhôm hoặc nhựa kim loại hóa, thiết kế không phải dạng tròn hay vòm truyền thống. Cuộn dây phẳng lơ lửng trong từ trường mạnh của nam châm Neodymium có chức năng tái tạo tần số cao.

Loại tweeter dải băng này đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong các hệ thống loa array với số lượng khán giả lên tới hàng nghìn người. Ưu điểm khi loa tweet dải băng dùng cho array đó là khả năng phân tán âm thanh theo chiều ngang rộng, chiều dọc thì phóng được rất xa, khi xếp các loa thành dải thì tạo thành một dãy tần số cao có mức áp suất âm thanh lớn hơn rất nhiều so với loa tweeter thông thường.

Loa tweeter dải băng

5. Loa tweeter từ tính phẳng

Loa tweeter từ tính phẳng hay còn được gọi là loa tweeter bán dải băng, loại này có nhiều điểm tương đồng với loa tweet dải băng nhưng lại có giá thành rẻ hơn. Chúng sử dụng loại lá kim loại nặng hơn so với dải băng và cấu trúc từ tính cũng khác giá nhiều. Người ta sử dụng một miếng màng PET hoặc nhựa mỏng có dây cuộn dây chạy nhiều lần theo chiều dọc trên vật liệu.

Loa tweeter từ tính phẳng

6. Loa tweeter tĩnh điện

Loại này hoạt động tương tự như loa tĩnh điện toàn dải, chúng sử dụng một màng loa mỏng bằng nhựa hoặc PET phủ bên ngoài là lớp dẫn điện mỏng, lơ lửng giữa hai màn hình là các tấm kim loại đục lỗ gọi là stato. Stato sẽ được nối với cực còn lại của máy biến áp, khi có tín hiệu âm thanh được đưa vào thì stato dẫn động lệch pha 180 độ luân phiên hút và đẩy màng ngăn.

Loại loa tweeter tĩnh điện này có khả năng giảm giảm độ méo họa âm và giảm méo pha xuống tối thiểu. Ứng dụng chính là dùng cho các dòng loa cao cấp, kích thước loa lớn.

Loa tweeter tĩnh điện

7. Loa tweeter kèn

Loa tweeter kèn còn được biết tới là dòng loa treble còi, ưu điểm của loại này là có thể kiểm soát được độ phân tán và tối ưu góc phát âm thanh. Còi được thiết kế càng lớn thì tần số hoạt động của nó càng thấp.

Ngoài ra còn có thêm 2 loại loa tweeter khác có thể kể tới đó là tweeter AMT (Air Motion Transformer) và loa tweeter plasma (ion). Hai loại này thì ít được sử dụng hơn bởi tính phức tạp và để tối ưu chất âm cũng gặp nhiều khó khăn.

Loa tweeter kèn

Ứng dụng của loa tweeter

Loa tweeter hay treble được sử dụng phổ biến trong âm thanh mang lại trải nghiệm âm thanh trọn vẹn nhất cho người nghe. Chúng xuất hiện trong nhiều dòng loa mà chúng ta sử dụng như:

• Loa âm trần.
• Loa karaoke.
• Loa treo tường.
• Loa nghe nhạc.
• Loa array.
• Loa nén phát thanh.

Ví dụ như với loa nén, sử dụng loa tweeter sẽ giúp âm thanh phát được đi rất xa dùng để thông tin thông báo trong một phạm vi không gian rộng lớn. Còn với những mẫu loa khác thì có tweeter sẽ giúp âm thanh đầy đủ dải âm, dễ nghe và hay hơn.

Loa tweeter sử dụng trong nhiều loại loa hiện nay

Cách chọn loa tweeter để cho âm thanh tốt nhất

Để chọn được loa tweeter tốt phù hợp với nhu cầu sử dụng cũng như hệ thống thì một số lưu ý quan trọng bạn cần nhớ đó là:

• Nếu dùng cho gia đình thì chọn loại tweeter dome lụa hoặc giấy thì tiếng treble sẽ mượt mà mềm mại tốt nhất để nghe nhạc hoặc hát karaoke. Tuy nhiên nếu dùng cho hệ thống quy mô lớn thì chọn loại kèn, dải băng ribbon.
• Chú ý tới dải tần đáp ứng của loa tweeter để không lấn át củ mid-bass.
• Chọn loa tweeter khi nghe không xảy ra hiện tượng chói gắt, nhất là với những hệ thống mở thường xuyên.
• Nếu muốn lắp thêm loa tweeter rời hoặc thay thế loa tweeter khác cho loa cần chú ý tới cả tụ cản loa treble sao cho phù hợp.

Trên đây là bài viết giải đáp loa tweeter là gì cũng như phân loại, nguyên lý hoạt động của chúng. Mong rằng với những thông tin mà Lạc Việt Audio chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn hiểu hơn về loa tweeter, theo dõi chúng tôi để biết thêm thật nhiều thông tin bổ ích khác nữa nhé! Hẹn gặp các bạn trong những bài viết sau.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!