Mạch âm sắc là gì? Sơ đồ, chức năng, nguyên lý hoạt động chi tiết

Chắc hẳn bạn đã từng nghe tới việc chỉnh âm sắc cho âm thanh phù hợp với từng hệ thống cụ thể. Vậy bạn có biết mạch âm sắc là gì? Sơ đồ, nguyên lý hoạt động, ứng dụng của chúng trong các thiết bị âm thanh như thế nào hay không? Cùng chúng tôi tìm hiểu ngay trong bài viết này để được giải đáp.

Tìm hiểu về mạch âm sắc

Trước khi đi vào khái niệm mạch âm sắc là gì chúng ta cần hiểu về âm sắc.

Âm sắc là gì?

Trong vật lý, âm sắc được hiểu là đặc trưng sinh lý của âm giúp phân biệt âm thanh giữa các nguồn khác nhau và chúng liên quan trực tiếp tới đồ thị dao động âm. Trong thanh âm học người ta còn gọi âm sắc chính là màu sắc của âm thanh cho chúng ta biết được các nguồn âm khác nhau sẽ tạo ra những âm thanh khác nhau mặc dù có cùng cường đồ và cao độ.

Ví dụ đơn giản về âm sắc chẳng hạn như cùng là nhạc cụ kèn saxophone và kèn trumpet có thể chơi cùng cao độ nốt và cường độ như nhau nhưng âm thanh mà chúng phát ra lại khác nhau chỉ cần nghe là cảm nhận được.

Âm sắc được hiểu là đặc trưng sinh lý của âm

Mạch âm sắc là gì?

Mạch âm sắc là mạch cho phép người dùng điều chỉnh biên độ tín hiệu ở các tần số cụ thể tạo ra được sắc thái riêng của âm thanh hay còn gọi là làm thay đổi màu sắc âm thanh.

Ứng dụng chính của mạch chỉnh âm sắc là sử dụng trên amply, loa kéo, bàn mixer, equalizer, vang cơ hay vang số,… những thiết bị cho phép bạn can thiệp, ăn chỉnh âm thanh theo ý muốn.

Mạch lọc âm sắc cho phép điều chỉnh biên độ tín hiệu

Chức năng của mạch âm sắc

Chức năng chính của mạch âm sắc là làm thay đổi âm thanh ở một số dải tần nhất định, chẳng hạn bạn muốn làm nổi bật tiếng trầm ở khoảng 150Hz hay giảm tiếng treble ở 15kHz thì chỉ cần thao tác căn chỉnh trên mạch là được. Như vậy sẽ có thể tùy ý chỉnh sửa âm thanh đạt theo những gì mong muốn và phù hợp với từng hệ thống cụ thể.

Chức năng là làm thay đổi âm thanh ở một số dải tần nhất định

Sơ đồ mạch âm sắc

Dưới đây là hình mô tả mạch điều chỉnh âm sắc cơ bản bạn có thể tham khảo:

Sơ đồ mạch âm sắc

Các thành phần linh kiện bên trong bo mạch gồm:

• C1: Tụ dẫn tín hiệu đầu vào.
• C6: Tụ dẫn tín hiệu đầu ra.
• R1, VR1, R2: Mạch điều chỉnh tần số thấp (điều chỉnh âm bass trầm).
• C4, VR2, C5: Mạch điều chỉnh tần số cao (điều chỉnh âm treble bổng).
• C2, C3: Nối tắt tần số cao lẫn vào mạch điều chỉnh tiếng trầm.
• R3: Điện trở cách ly đường tín hiệu chung.

Nguyên lý hoạt động của mạch âm sắc là gì?

Nguyên lý hoạt động của mạch chỉnh âm sắc như sau:

Tín hiệu âm tần được đưa vào đầu input sau đó dẫn tới tụ C1 đi vào mạch điều chỉnh âm sắc, khi tới đây thì tín hiệu sẽ được chia thành 2 đường:

• Tần số cao sẽ được đưa sang mạch C4, VR2, C5, âm sắc sẽ được thay đổi theo con chạy biến trở VR2.
• Tương tự thì tần số thấp sẽ đi vào mạch R1, VR1, R2, âm sắc của các dải tần thấp sẽ thay đổi dựa vào sự chuyển động của con chạy biến trở VR2
• Tín hiệu sau khi đã được điều chỉnh âm sắc sẽ được tổng hợp lại C6 và đưa sang các thiết bị xử lý tiếp theo.

Thông thường, các mạch điều chỉnh âm sắc sẽ chọn các tần số mà tai người cảm nhận được sự thay đổi chẳng hạn như 80Hz, 250Hz, 1kHz, 3,5kHz, 10kHz hoặc có thể chia nhỏ hơn làm các điểm để điều chỉnh, như vậy khi lắng nghe và căn chỉnh bằng tai mới có thể cảm nhận được.

Nguyên lý hoạt động của mạch chỉnh âm sắc

Phân loại mạch âm sắc

Mạch điều chỉnh âm sắc được chia thành rất nhiều loại khác nhau chẳng hạn như:

• Mạch chỉnh âm sắc Equalizer, hỗ trợ nhiều điểm điều chỉnh (hay còn được biết là số cần của EQ).
• Mạch âm sắc amply, thường chỉ cho phép điều chỉnh ở 3 dải bass – trung – treble nhưng một số mẫu amply cũng có cần để tùy chỉnh theo từng mốc tần số.
• Mạch chỉnh âm sắc nguồn đơn.
• Mạch âm sắc không nguồn: Loại này không tích hợp sẵn nguồn bên trong board mạch.
• Mạch âm sắc 12V sử dụng nguồn 1 chiều.

Mạch chỉnh âm sắc có nhiều loại khác nhau

Các loại mạch âm sắc phổ biến nên dùng

Dưới đây là một số loại mạch chỉnh âm sắc tiêu biểu bạn có thể tham khảo nếu có ý định mua. Cùng đón xem nhé!

1. Mạch chỉnh âm sắc nguồn đơn V2: 150.000 đồng

Tính năng: Mạch hỗ trợ chỉnh âm sắc 3 band với nguồn đơn khá dễ sử dụng, cho phép bạn chỉnh âm trầm bass, âm trung mid và âm treble cao. Hệ thống cổng kết nối được bố trí rõ ràng, kèm chú thích nên rất dễ kết nối. Thiết kế mạch siêu nhỏ gọn có thể lắp đặt vào thiết bị hoặc dùng rời bên ngoài.

Mạch chỉnh âm sắc nguồn đơn V2: 150.000 đồng

Thông số kỹ thuật:

• Nguồn cấp: DC 8~28V
• Tín hiệu âm thanh cấp qua cổng audio 3.5mm hoặc jack XH2.54-3p
• Tín hiệu ra có 2 lựa chọn: Jack 3.5mm hoặc jack XH2.54-3p (2 đầu ra tương đương nhau)
• Kích thước: 110x31mm (mặt mica)
• Kích thước 103x23mm (mạch)

2. Mạch âm sắc XH-A901 NE5532P: 99.000 đồng

Tính năng: XH-A901 NE5532P cho phép điều chỉnh âm sắc cho 3 dải bass, trung treble và thêm điều chỉnh âm lượng tổng. Để sử dụng sẽ kết hợp với mạch khuếch đại âm thanh Mạch có thiết kế sẵn các lỗ để bắt vít cố định.

Mạch XH-A901 NE5532P: 99.000 đồng

Thông số kỹ thuật:

• Module: XH-A901
• Chíp chính: NE5532P
• Điện áp hoạt động: 12 – 24VDC
• Số kênh: 2 kênh
• Kích thước: 96 x 39 x16mm
• Kích thước lỗ lắp đặt: 89.3 x 32.3mm
• Điều chỉnh âm: bass, middle, treble, total
• Trọng lượng: 52g

3. Mạch âm sắc cao cấp Class A NE5532: 537.000 đồng

Tính năng: Mạch sử dụng nguồn đôi với board class A giúp điều chỉnh âm sắc cực mượt mà, chuẩn xác. Thiết kế nhỏ gọn, dễ dàng lắp đặt hoặc thay thế các mạch chỉnh âm sắc cũ. Với loại này thì bạn có thể chỉnh bass, mid, treble và chỉnh âm lượng chung. Dòng này là hàng chất lượng cao nên bạn sẽ cảm nhận rõ được từng dải thay đổi như thế nào khi căn chỉnh.

Mạch cao cấp Class A NE5532: 537.000 đồng

Thông số kỹ thuật:

• Điện áp hoạt động: Nguồn đôi 15V
• Ngõ vào: 2 kênh L-R
• Ngõ ra: 2 kênh L-R
• Thứ tự chiết áp từ trái sang: Bass – Mid – Treble – Volume
• Kích thước: 135 x 67 x 27mm

4. Mạch điều chỉnh âm sắc NE5532 12V PA-152: 105.000 đồng

Tính năng: NE5532 12V PA-152F có thể sử dụng để xây dựng một thiết bị điều chỉnh âm sắc mới hoặc dùng để thay thế cho mạch âm sắc cũ bị hỏng, xuống cấp. Điểm cộng của em này là chỉnh được cả 3 dải bass, trung treble nhưng lại có nhược điểm là nếu muốn can thiệp sâu hơn thì không thể.

Mạch điều chỉnh âm sắc NE5532 12V PA-152: 105.000 đồng

Thông số kỹ thuật:

• Model: PA152
• Chip sử dụng: NE5532
• Điện áp hoạt động: DC 12V ~ 24V hoặc AC 9V ~ 18V(Không phân cực âm dương)
• Tín hiệu ngõ vào: Jack header 3 pin hoặc Domino 3 pin
• Tín hiệu ngõ ra: Jack header 3 pin hoặc Domino 3 pin
• Nguồn ra phụ: 12V
• Điều chỉnh âm sắc từ Trái sang: Treble – Mid – Bass – Volume
• Khoảng cách giữa 2 chiết áp: 24mm
• Kích thước: 100 x 44 x 15mm

5. Mạch chỉnh âm sắc chất lượng cao BBE2150 UPC1892T: 349.000 đồng

Tính năng: Mạch có thiết kế siêu nhỏ gọn đặt vừa trong lòng bàn tay, có thiết kế các lỗ bắt vít cố định để lắp đặt. Em này thì chỉ hỗ trợ chỉnh bass, treble nhưng lại có tính năng chỉnh cân bằng cho loa trái hoặc loa phải.

Mạch chỉnh âm sắc chất lượng cao BBE2150 UPC1892T: 349.000 đồng

Thông số kỹ thuật:

• Điện áp hoạt động: AC10~24V hoặc DC12~32V
• Dòng tiêu thụ: <200mA
• Điều chỉnh chiết áp từ trái sang phải: Balance – Bass – Treble – Volume
• Dải tần số: 20hz-20khz
• Kích thước: 100 x 50mm

Tự chế mạch âm sắc được không?

Nếu bạn là người có hiểu biết sâu rộng về mạch điện tử âm thành thì việc tự chế mạch âm sắc cũng không phải quá khó khăn. Tuy nhiên nếu tự chế thì khả năng cao chất lượng âm thanh khi căn chỉnh sẽ không thể hay và đồng nhất như khi sử dụng mạch đi mua được. Đơn giản vì chúng được chế tạo từ máy móc, đo lường và thử nghiệm nghiêm ngặt.

Trường hợp bạn mới học về mạch điện tử và chưa có kinh nghiệm trong chế tạo mạch thì tốt nhất chọn phương pháp mua mạch về dùng. Về giá của mạch điều chỉnh âm sắc hiện nay cũng rất đa dạng và không quá đắt, chỉ từ hơn 100.000 đồng bạn đã có thể sở hữu cho mình một em chất lượng rồi.

Không nên tự chế mạch chỉnh âm sắc tại nhà vì cho chất lượng không như mong muốn

Địa chỉ bán mạch âm sắc cao cấp, giá tốt

Trên thị trường hiện có rất nhiều đơn vị bán mạch điều chỉnh âm sắc, tuy nhiên là khách hàng bạn sẽ khó có thể biết được đâu mới là đơn vị cung cấp sản phẩm chính hãng, chất lượng, giá cả phải chăng. Bạn có thể tham khảo mua trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Tiki, Lazada những shop bán được đánh giá cao, review chân thực từ khách hàng đã mua. Bên cạnh đó cũng có thể tìm tới một số đơn vị bán linh kiện âm thanh uy tín để đặt hàng.

Trên đây là bài viết giải đáp mạch âm sắc là gì cũng như sơ đồ, nguyên lý hoạt động của chúng. Mong rằng với những thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn hiểu hơn về loại mạch này. Theo dõi chúng tôi để biết thêm thật nhiều thông tin bổ ích khác nữa nhé! Hẹn gặp các bạn trong những bài viết sau.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!