Phân tần chủ động là gì? Đặc điểm, nguyên lý hoạt động của chúng

Phân tần là một trong những linh kiện quan trọng trong một chiếc loa giúp chúng tối ưu về chất lượng âm thanh. Vậy bạn đã từng nghe tới phân tần chủ động bao giờ chưa? Chúng có khác gì so với loại phân tần thông thường? Khi nào nên sử dụng? Cùng chúng tôi tìm hiểu ngay trong bài viết này để được giải đáp nhé!

Phân tần chủ động là gì?

Phân tần chủ động hay còn được gọi là crossover active là một mạch hoặc thiết bị thực hiện phân chia tần số trước khi chúng được khuếch đại bởi amply hay cục đẩy công suất.

Phân tần chủ động Là thiết bị thực hiện phân chia tần số trước khi chúng được khuếch đại

Nguyên lý hoạt động của phân tần chủ động

Ở những dòng loa thông thường ta hay bắt gặp loại phân tần thụ động, chúng được lắp bên trong loa, tín hiệu âm thanh sau khi khuếch đại sẽ được chuyển vào phân tần để chia dải tần ra loa. Tuy nhiên với phân tần chủ động thì có chút thay đổi, sơ đồ hoạt động sẽ như sau:

• Tín hiệu âm thanh => Chuyển tới bộ phân tần chủ động (active crossover) => Chuyển tới từng ampli ứng với củ loa tái hiện dải âm tương ứng.
• Chẳng hạn như bạn dùng cho loa 3 đường tiếng thì bộ phân tần chủ động sẽ chia tín hiệu âm thanh thành các dải bass – trung – treble. Các dải này sẽ được đưa về 3 amply thực hiện khuếch đại cho từng dải, sau đó chuyển ra 3 loa bass, trung, treble phát tới tai người nghe.

Nguyên lý hoạt động của active crossover

Ưu, nhược điểm khi sử dụng crossover active

So với loại phân tần thông thường thì phân tần chủ động cũng sở nhiều ưu điểm như:

Ưu điểm

• Tăng cường chất lượng âm thanh cho hệ thống:
  Phân tần chủ động xử lý và chia tín hiệu âm thanh trước khi khuếch đại, cho phép mỗi dải tần (bass, trung, cao) được gửi đến ampli riêng và loa tương ứng một cách chính xác. Nhờ vậy, hệ thống loại bỏ được hiện tượng trùng lặp tần số và méo tiếng có thể xuất hiện trong phân tần thụ động, đồng thời cải thiện độ rõ nét, chi tiết và cân bằng dải tần tổng thể của âm thanh. Đây là lý do tại sao âm thanh sau thiết lập phân tần chủ động thường sạch hơn, chi tiết hơn và ít nhiễu hơn
• Rất phù hợp với các hệ thống yêu cầu cao âm thanh như dàn hi-end:
  Vì chúng có khả năng kiểm soát tần số chuẩn xác, linh hoạt chỉnh độ dốc lọc và tần số cắt. Với tính năng điều chỉnh linh hoạt và khả năng kết hợp với DSP (Digital Signal Processing) hiện đại, người dùng có thể tối ưu hiệu suất hệ thống theo không gian nghe và sở thích cá nhân — điều khó làm được với phân tần thụ động.
• Mang tới trải nghiệm hoàn toàn khác biệt cho người nghe:
  Một trong những điểm nổi bật nhất của phân tần chủ động là trải nghiệm nghe rõ rệt khác biệt so với hệ thống tiêu chuẩn: âm thanh cân bằng, chi tiết hơn, độ phân tách giữa các dải tần tốt hơn và âm trường rộng hơn. Nhiều audiophile đánh giá rằng khi được điều chỉnh đúng, phân tần chủ động cho cảm giác âm thanh sống động, tự nhiên và phong phú hơn, khiến người nghe dễ chìm đắm hơn trong bản nhạc hoặc buổi trình diễn so với thiết lập thường.

Ưu điểm của phân tần chủ động là tăng cường chất lượng âm thanh

Nhược điểm

• Hệ thống phải có các loa rời: Phân tần chủ động chỉ phát huy hiệu quả khi hệ thống âm thanh được cấu hình với các loa thành phần riêng biệt (loa bass, mid, treble) nên không phải lúc nào cũng dùng được, mà hệ thống cũng đòi hỏi cần có kiến thức nhất định để vận hành.
• Khá khó để setup cho phù hợp: So với phân tần thụ động, phân tần chủ động yêu cầu quá trình thiết lập phức tạp hơn rất nhiều. Người dùng cần điều chỉnh chính xác tần số cắt, độ dốc, mức gain và độ trễ cho từng dải loa để đạt được sự cân bằng âm thanh. Nếu thiếu kinh nghiệm hoặc thiết bị đo đạc hỗ trợ, việc setup sai có thể dẫn đến âm thanh thiếu tự nhiên, lệch pha hoặc thậm chí gây hại cho loa.
• Vì khi dùng phân tần chủ động sẽ cần dùng riêng từng ampli cho mỗi loa nên chi phí đầu tư sẽ cao hơn. Ngoài ampli, người dùng còn phải đầu tư thêm dây dẫn, thiết bị xử lý tín hiệu và phụ kiện đi kèm, khiến tổng chi phí hệ thống bị độn lên rất nhiều.

Nhược điểm là tốn kém chi phí đầu tư

Sự khác biệt giữa phân tần chủ động và bị động

Từ phần tìm hiểu khái niệm của phân tần chủ động chúng ta biết được rằng chúng cũng thực hiện phân chia tần số giống như loại bị động nhưng nguyên lý và cách lắp đặt, sử dụng lại khác. Mời các bạn cùng theo dõi bảng so sánh dưới đây để hiểu rõ.

Sự khác biệt giữa phân tần chủ động và bị động

Khi nào nên dùng phân tần chủ động – crossover active

Chỉ nên dùng phân tần chủ động khi có các củ loa được tháo rời hoặc có thể tháo rời mà không làm ảnh hưởng tới chất lượng của loa. Loại phân tần này chủ yếu được các dân chơi audiophile mày mò hoặc dùng cho các hệ thống âm thanh lớn phân chia thành các loại loa khác nhau chẳng hạn như âm thanh hội trường, sân khấu, sự kiện chứ ít được dùng trong các hệ thống karaoke gia đình vì khá phức tạp, khó sử dụng.

Nên dùng loại active khi có các củ loa rời

Một số bộ phân tần chủ động đáng tham khảo

Dưới đây là một số bộ active crossover chất lượng bạn có thể tham khảo cho hệ thống của mình, chắc chắn sẽ là những gợi ý tuyệt vời cho bạn:

1. Crossover Rane AC 23B

Ưu điểm nổi trội nhất của bộ phân tần chủ động này đó là sử dụng bộ lọc Linkwitz-Riley giảm thiểu tối đa sự lệch pha ảnh hưởng tới âm thanh đầu ra. Độ méo tiếng cực nhỏ đảm bảo âm thanh chân thực, tự nhiên y như tín hiệu được cấp vào.

Crossover Rane AC 23B – bộ phân tần chủ động chất lượng được tin dùng

Thông số kỹ thuật:

• Âm thanh nổi 2 hoặc 3 chiều, Mono 4 hoặc 5 chiều
• Căn chỉnh Linkwitz-Riley với độ dốc 24 dB trên mỗi quãng tám
• Độ trễ có thể điều chỉnh
• Bộ lọc hạ âm, siêu âm và RFI
• Tắt tiếng đầu ra thấp và trung bình (3 chiều)
• Điều khiển mức đầu vào và đầu ra
• Đầu vào và đầu ra XLR cân bằng hoàn toàn hoạt động
• Nguồn điện từ xa UL/CSA/CE và 100/120/230 VAC

2. Phân tần chủ động EUDAC CM-48

EUDAC CM-48 có thiết kế hiện đại, nhỏ gọn với màn hình hiển thị dễ dàng theo dõi. Sản phẩm tích hợp bộ xử lý DSP chất lượng cao kết hợp với bô lọc EQ tham số cho khả năng xử lý âm thanh tuyệt vời, các dải tần được chia chuẩn xác, THD cực nhỏ đảm bảo âm thanh không bị biến dạng, thay đổi khi qua phân tần này.

Phân tần chủ động EUDAC CM-48 bán chạy nhất hiện nay

Thông số kỹ thuật:

• Input đầu vào: 4 x XLR cân bằng.
• Ouput đầu ra: 8 x XLR cân bằng.
• Tải tối thiểu 150 ohm.
• Độ méo THD + N ≥ 0,001% ở 1kHz 0dBu.
• Tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu S / N> 110dBA.
• Đáp ứng tần số 0Hz – 20kHz; -0,5dBu ở 20Hz và 20kHz.
• Chuyển đổi AD & DA ≥ 1 x AK5388 24bit, 2 x AK4396 24bit-96kHz.
• Xử lý DSP ≥ xử lý lọc 24×32 bit, thanh ghi tích lũy ≥ 54 bit, kết quả hoạt động dữ liệu trung gian chính xác ≥ 96 bit.
• Bộ lọc EQ tham số với ≥ 13 băng tần EQ trên đầu vào / ≥ 11 băng tần EQ trên đầu ra.
• Loại bộ lọc Tất cả các bộ lọc EQ có thể được đặt làm Bộ lọc Bell, Shev, Hi / Lopass, Bandpass và Notch và Tất cả các bộ lọc Pass

3. Phân tần chủ động EUDAC CT-48

EUDAC CT-48 là crossover tới từ thương hiệu EUDAC của Đức, đây cũng là mã sản phẩm mà hãng mới tung ra thị trường. Không chỉ là một bộ chia dải tần, CT48 còn hỗ trợ nhiều tính năng khác tối ưu chất lượng âm thanh đầu ra loa. Sản phẩm có hỗ trợ 128 chế độ cài sẵn giúp cho việc điều chỉnh và sử dụng đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.

Phân tần chủ động EUDAC CT-48

Thông số kỹ thuật:

• Sử dụng xử lý chuyển đổi DSP 32 bit và AD/DA hiệu suất cao 24 bit, tốc độ lấy mẫu 96kHz mang đến khả năng xử lý âm thanh chuyên nghiệp
• Mặt trước có đèn báo mức đầu vào và đầu ra
• cổng điều khiển USB và mặt sau có cổng điều khiển RS232
• Hỗ trợ 128 chế độ cài sẵn, trạng thái của toàn bộ máy và từng cài đặt sẵn có thể được lưu trữ và gọi lại riêng biệt, đồng thời có chức năng bảo vệ bằng mật khẩu giúp thiết bị an toàn hơn

4. Crossover active DBX 234XS

DBX 234XS rất đa dụng khi có khả năng lọc âm thanh tốt, loại bỏ nhiễu, tạp âm hiệu quả có thể chơi được 2 chế độ là mono hoặc stereo. Độ méo cực thấp kết hợp với bộ cắt tần chuyên nghiệp giúp bạn có được những dải âm hoàn hảo với bass sâu ấm mà không hề bị ù rền, trung âm chi tiết, treble sáng lảnh lót.

Crossover active DBX 234XS

Thông số kỹ thuật:

• Ngõ vào kết nối: Jack Cannon
• Hệ số nén đồng pha: >40dB
• Ngõ ra kết nối: Jack Cannon
• Dải băng tần: 20Hz~20KHz
• Đáp tuyến tần số: 20Hz~20KHz
• Tỉ lệ S/N: >94dB
• Dải điện động: >106dB
• Độ méo tiếng: <0.004%
• Độ nhiễu xuyên âm: <-80dB
• Nguồn điện: 100V~230V AC, 50Hz/60Hz
• Nhiệt độ hoạt động: 0 ~ 45 độ C
• Kích thước: 44 x 483 x 175mm
• Trọng lượng: 1.8Kg

5. Phân tần chủ động DBX 223XS

Phiên bản DBX 223XS này khá giống với 234XS, thiết kế nhỏ gọn, nhẹ dễ dàng di chuyển lắp đặt. Chúng thường được dùng cho các hệ thống âm thanh hội trường, sân khấu nhờ khả năng lọc âm, loại bỏ nhiễu rè tuyệt vời. Sử dụng sản phẩm này cũng rất đơn giản vì các nút chỉnh đều kèm chú thích dễ nắm bắt.

Phân tần chủ động DBX 223XS

Thông số kỹ thuật:

• Kết nối: jack canon
• Hệ số nén đồng pha: >40dB.
• Băng tần: 20Hz~20KHz
• Đáp tuyến tần số: 3Hz~90KHz
• Tỉ lệ S/N: >94dB
• Độ méo tiếng: 0.004%
• Độ nhiễu xuyên âm: <-80dB
• Nguồn điện: 100VAC ~ 50/60Hz, 120VAC ~ 60Hz
• Tiêu thụ 15W điện năng.
• Kích thước: 483 x 175 x 45mm
• Trọng lượng: 1.7kg

Trên đây là bài viết giải đáp phân tần chủ động là gì? Đặc điểm nguyên lý hoạt động cũng như khi nào nên chọn chúng cho hệ thống âm thanh. Mong rằng với những thông tin mà Lạc Việt audio chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn hiểu hơn về loại phân tần này và có những quyết định mua sắm phù hợp. Theo dõi chúng tôi để biết thêm thật nhiều thông tin bổ ích khác nữa nhé! Hẹn gặp các bạn trong những bài viết sau.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!