Cách bố trí loa sân khấu đúng chuẩn để âm thanh hay nhất

Việc cách bố trí loa sân khấu cũng không phải là điều dễ dàng với những người sử dụng thiết bị âm thanh. Vậy làm thế nào để có thể lắp đặt và sở hữu được những dàn loa sân khấu chất lượng nhất? Hãy tham khảo cách bố trí loa sân khấu của Lạc Việt Audio chúng tôi chia sẻ dưới đây.

Bài viết liên quan >>

• Loa kiểm âm là gì? Nó khác các dòng loa bình thường ở điểm nào?
• Transistor là gì? Phân loại, chức năng và nguyên lý hoạt động
• Hướng dẫn điều chỉnh của Amply arirang đơn giản nhất

Tại sao cách bố trí loa sân khấu lại quan trọng?

Bạn có mua loa tốt đến như thế nào mà bố trí sai thì cũng công cốc, chất âm chẳng hay, chỗ to chỗ nhỏ, thậm chí còn tạo cảm giác khó chịu khi nghe. Nhất là với các hệ thống âm thanh quy mô lớn chuyên nghiệp như âm thanh hội trường sân khấu thì cách bố trí loa lại càng quan trọng hơn. Bố trí loa sân khấu đúng cách đảm bảo:

• Âm thanh phủ đều khắp không gian sân khấu hội trường, dù ngồi ở gần sân khấu hay tận phía xa cũng đều nghe rõ âm thanh. Không có những điểm “không nghe được”.
• Hạn chế tối đa được các tiếng ù, rền, rít hoặc phản hồi âm không mong muốn.
• Tối ưu chất lượng âm thanh của loa, cách bố trí loa sân khấu đúng sẽ giúp loa phát huy được thế mạnh của mình chẳng hạn như góc phủ âm, hướng phát từ đó giúp âm thanh được hay hơn, lan tỏa tốt hơn.
• Thẩm mỹ cho không gian lắp đặt: Bố trí hợp lý còn giúp tổng thể không gian hài hòa hơn, không gây vướng víu hay ảnh hưởng tới thẩm mỹ chung hay tầm quan sát của mọi người.

Bố trí loa sân khấu đúng cách giúp âm thanh phủ đều, hạn chế ù rền hú rít

Nguyên tắc vàng khi bố trí loa sân khấu

Dưới đây là 5 nguyên tắc quan trọng trong cách bố trí loa sân khấu – hội trường mà bạn nhất định phải tuân thủ tuyệt đối nếu không muốn chất âm hệ thống của bạn “gặp vấn đề”

Nguyên tắc 1: Loa sân khấu phải hướng tới người nghe

Loa được sinh ra để phát âm thanh tới khán giả, vì vậy hướng phát của loa luôn phải tập trung vào khu vực người nghe ngồi hoặc đứng. Nếu loa bị xoay lệch quá nhiều sang hai bên hoặc hướng lên trời, một phần lớn âm thanh có thể bị tạt ra những khu vực không có ai hoặc dội vào khoảng không.

Ví dụ: Nếu hội trường có khoảng 200 khán giả ngồi phía dưới, hai loa chính nên được đặt hai bên sân khấu và hơi hướng vào khu vực trung tâm khán phòng. Khi đó âm thanh sẽ phủ đều hơn và người ngồi hàng cuối vẫn nghe rõ nội dung chương trình.

Nguyên tắc 1: Loa sân khấu phải hướng tới người nghe

Nguyên tắc 2: Không đặt loa hướng vào góc hay vật thể

Âm thanh khi va đập vào tường, cột bê tông, cửa kính hoặc các vật thể lớn sẽ phản xạ ngược trở lại, tạo ra hiện tượng tiếng bị vọng, bị ù hoặc nghe không rõ lời. Vì thế cần tránh tuyệt đối cách bố trí loa sân khấu “phản khoa học” này.

Nguyên tắc 2: Không đặt loa hướng vào góc hay vật thể sẽ gây hiện tượng phản hồi âm

Nguyên tắc 3: Tuyệt đối không đặt loa sân khấu hướng vào nhau

Đây là lỗi khá phổ biến ở những người mới lắp đặt hệ thống âm thanh. Khi hai loa cùng phát tín hiệu nhưng lại hướng trực tiếp vào nhau, sóng âm sẽ giao thoa và triệt tiêu một phần lẫn nhau. Kết quả là có vị trí nghe rất to nhưng có vị trí lại gần như mất tiếng.

Nguyên tắc 3: Tuyệt đối không đặt loa sân khấu hướng vào nhau khiến âm thanh chồng chéo khó chịu

Nguyên tắc 4: Cài đặt pha loa phù hợp

Pha loa là yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng âm thanh, đặc biệt là ở dải trầm. Nếu một loa đánh thuận pha còn loa còn lại đánh ngược pha, tiếng bass có thể bị hụt đi rất nhiều dù công suất vẫn không thay đổi. Vì thế cần cài đặt sao cho các loa đồng pha (phase) với nhau để âm thanh ra tối ưu nhất.

Ngoài ra nếu có bố trí các loa delay ở phía xa sân khấu, cũng cần cài đặt độ trễ khi phát đảm bảo âm thanh tại vị trí khán giả ngồi nghe phải đồng đều chứ không được loa phát trước, loa phát sau.

Nguyên tắc 4: Cài đặt pha loa phù hợp để tránh triệt tiêu âm thanh

Nguyên tắc 5: Độ cao của loa hội trường sân khấu

Mỗi dòng loa nên bố trí ở độ cao phù hợp:

• Loa full: Nếu treo thì nên cách mặt đất từ 2.5 – 4m
• Loa array: Treo cao cách mặt đấy từ 6 – 12m. Đặt sàn thì nên đặt phía trên loa sub.
• Loa monitor: Đặt trực tiếp dưới sàn hướng góc 20 – 35°.

Nguyên tắc 5: Độ cao của loa hội trường sân khấu phải phù hợp

Hướng dẫn cách bố trí loa sân khấu hiệu quả 100%

Mỗi dòng loa khác nhau sẽ cần có cách bố trí khác nhau mới cho ra được chất lượng âm thanh như mong muốn. Đối với hệ thống âm thanh sân khấu, hội trường thì nên bố trí các loa như sau:

1. Cách bố trí loa chính

• Đặt 2 loa chính ở 2 bên sân khấu.
• Loa phải nằm phía trước micro biểu diễn.
• Hướng loa về khu vực khán giả, không hướng vào sân khấu.
• Tâm treble nên cao khoảng 2 – 3m so với mặt sàn khán giả.
• Nếu hội trường lớn có thể treo cao hơn.
• Loa nên cao hơn đầu người nghe để âm thanh phủ đều hơn.
• Loa treo nên hơi chúi xuống khoảng 5 – 10 độ.
• Trục loa hướng tới khoảng giữa hoặc 2/3 chiều sâu hội trường.
• Hai loa xoay nhẹ vào trong khoảng 10 – 20 độ để vùng phủ giao nhau ở trung tâm.

Các lỗi thường gặp khi bố trí loa chính nên tránh:

• Đặt loa phía sau micro gây hú rít.
• Đặt loa quá thấp khiến người ngồi hàng đầu che âm thanh.
• Hướng loa vào tường hoặc góc phòng gây tiếng dội và ù.
• Treo loa quá cao nhưng không chúi xuống khiến âm thanh bay vào khoảng không, người nghe không rõ.

Loa chính cần đặt 2 bên của sân khấu, hướng về phía người nghe

2. Cách bố trí array sân khấu

• Treo 2 cụm array hai bên sân khấu.
• Cụm loa nằm ngoài vùng biểu diễn.
• Không để loa che màn hình LED hoặc đèn sân khấu.
• Chiều cao khi treo loa array nên là: Từ 3 – 5 mét nếu hội trường nhỏ, từ 5 – 10 mét nếu là hội trường lớn.
• Đáy cụm loa phải cao hơn đầu khán giả ít nhất 2,5m.
• Góc treo loa array cũng khác, loa trên cùng đánh cho vị trí xa, loa dưới cùng đánh gần, vì thế các module cần được căn góc theo khuyến nghị của từng hãng. (đây cũng là lý do mà các dàn array lớn khi treo trong hội trường sân khấu thường có dạng dàn cong chứ không phải 1 dàn thẳng tắp).

Các lỗi thường gặp khi bố trí loa array cần tránh:

• Treo cụm array thẳng đứng hoàn toàn.
• Treo quá thấp khiến âm thanh chỉ phủ hàng đầu.
• Mở góc giữa các module quá lớn.
• Tự chế khung treo không đúng tiêu chuẩn an toàn.
• Dùng quá ít loa cho không gian lớn.

Chiều cao khi treo loa array nên là: Từ 3 – 5 mét nếu hội trường nhỏ, từ 5 – 10 mét nếu là hội trường lớn

3. Cách bố trí loa sub hội trường

• Loa sub thì nên đặt sàn vì loa này chuyên đánh bass, khi đánh sẽ có độ rung nhất định, nếu bạn đặt trên mặt phẳng không chắc chắn thì có thể gây ra tạp âm.
• Loa sub thì nên bố trí mối bên sân khấu 1 loa hoặc 1 cụm loa. cách này phù hợp với các hội trường nhỏ.
• Phương pháp thứ hai có thể gom các loa sub đặt cạnh nhau ở chính giữa sẽ cho tiếng bass đều hơn.
• Loa sub không cần treo, nhưng nếu là loa mid-low kèm hệ thống array thì có thể treo.

Các lỗi thường gặp khi bố trí loa sub cần tránh:

• Đặt sub cách nhau quá xa.
• Đặt sát góc phòng làm bass bị ù.
• Đấu ngược cực (+/-).
• Không căn delay giữa sub và loa full.
• Đặt sub che lối đi hoặc lối thoát hiểm.

Loa sub nên đặt trực tiếp dưới sàn, bố trí hai bên sân khấu

4. Cách bố trí loa delay

Không phải hội trường nào cũng cần dùng loa delay, chúng được sử dụng nếu các hội trường có độ sâu lớn, thường là từ 25 – 30m trở lên, chỉ sử dụng loa chính phía trên sân khấu không thể nào phát âm thanh tới phía cuối của phòng. Về cách bố trí loa delay:

• Đặt ở giữa hoặc 2/3 chiều dài hội trường.
• Treo phía trên đầu người nghe.
• Chiều cao treo nên từ 2.5 – 4 mét.
• Hướng loa phải hướng cùng chiều với loa chính và hướng về khu vực khán giả phía sau.
• Cài độ trễ cho các loa nên từ 10 – 30ms

Các lỗi thường gặp khi bố trí loa delay cần tránh:

• Không cài delay.
• Loa delay phát to hơn loa chính.
• Hướng loa delay ngược về sân khấu.
• Treo quá thấp gây chói tai người ngồi gần.

Hướng loa delay phải hướng cùng chiều với loa chính và hướng về khu vực khán giả phía sau.

5. Cách bố trí loa monitor

• Loa monitor (loa kiểm âm) thì đặt trực tiếp trên sàn của sân khấu, hướng về phía ca sĩ hoặc người phát biểu.
• Khoảng cách đặt loa nên cách từ 1 – 2 mét với nghệ sĩ trên sân khấu.
• Góc đặt hướng thẳng vào tai người nghe, thường thì loa monitor có thiết kế vát với góc phát đã được tối ưu.
• Khi đặt loa thì cần nằm trong vùng triệt tiêu phía sau của micro.
• Nếu sân khấu rộng thì nên đặt loa monitor theo hình vòng cung để dù ở vị trí nào trên sân khấu cũng nghe được.

Các lỗi thường gặp khi bố trí loa monitor cần tránh:

• Chĩa monitor vào mặt trước micro.
• Để monitor quá xa.
• Tăng volume monitor quá lớn.
• Tất cả nghệ sĩ dùng chung một đường monitor.
• Không EQ chống hú riêng cho monitor.

Quy tắc “bất di bất dịch” khi bố trí loa sân khấu:

• Loa chính → đánh về phía khán giả.
• Loa array → treo cao, phủ xa.
• Loa sub → gom cụm, đặt sàn.
• Loa delay → đặt giữa hội trường và phải cài delay.
• Loa monitor → đánh ngược về nghệ sĩ nhưng tránh hướng trực tiếp vào micro.

Loa monitor hướng về phía người biểu diễn, MC

6. Cách bố trí loa front-fill loa dành riêng cho ghế hàng đầu khán giả

Với những sân khấu quá cao, nếu chỉ có loa chính, array thì rất có thể, hàng ghế đầu của khán giả sẽ chẳng nghe thấy âm thanh gì rõ ràng, lúc nào chúng ta cần tới hệ thống loa front-fill. Về cách bố trí:

• Đặt loa sát mép sân khấu hướng về khán giả và khoảng cách nên từ 1 – 2 mét với hàng ghế khán giả đầu tiên.
• Loa front fill không cần âm lượng quá lớn, chủ yếu là bổ sung phần giọng hát và nhạc cụ để nghe rõ hơn.

Những lưu ý quan trọng khi bố trí loa sân khấu

Khi bố trí loa sân khấu hạn chế đặt sát góc, sát tường, treo loa cần đảm bảo an toàn tuyệt đối khi sử dụng

Ngoài cách bố trí loa sân khấu chuẩn kỹ thuật, bạn có cần làm gì thêm không?

Tất nhiên là có, và còn nhiều khâu quan trọng là đằng khác. Ngoài việc bố trí đúng vị trí các loa, hướng phát, góc phủ thì cần chú ý tới:

• Sử dụng mixer, thiết bị xử lý âm thanh DSP hoặc EQ chất lượng.
• Cài đặt delay với thông số chuẩn, không áng chừng.
• Nên kiểm tra test nhạc, giọng hát, nhạc cụ trong lúc căn chỉnh.
• Kết hợp sử dụng các phần mềm đo đạc âm thanh để tính toán thông số hợp lý.
• Lựa chọn đội ngũ có kỹ thuật viên lành nghề căn chỉnh.

Trên đây là những kiến thức và thông tin về cách bố trí loa sân khấu trong một dàn loa sân khấu ngoài trời mà Lạc Việt Audio chúng tôi chia sẻ được cho các bạn. Chúc các bạn có được những sự lựa chọn chính xác và đúng đắn nhất khi mua sắm và lắp đặt loa sân khấu cho dàn âm thanh của mình, đem đến những trải nghiệm âm thanh hay và đỉnh cao nhất.

Duy Shinota

Với hơn 15 năm trong lĩnh vực âm thanh, tôi đã và đang setup rất nhiều hệ thống âm thanh khác nhau: Từ các dàn loa đám cưới đến các hệ thống âm thanh sân khấu lớn. Với kinh nghiệm và đam mê công việc của mình chắc chắn khi có nhu cầu liên hệ đến Lacvietaudio.com bạn sẽ nhận được những tư vấn chất lượng và hiệu quả nhất!